Bodrum Tarihi: Halikarnassos'tan Bugüne Kısa Bir Yolculuk

Bodrum'da yapılan arkeolojik çalışmalar yarımadada yaklaşık 7.000 yıllık bir yerleşim geçmişine işaret eder. Lelegler, Karyalılar, Persler, Dorlar, Romalılar, Bizanslılar, Türkler ve şövalyeler bu topraklarda iz bırakmıştır. Bugün kalesi, antik tiyatrosu ve mozolesiyle gezdiğiniz Bodrum, işte bu katmanlı tarihin üzerinde durur.

Halikarnassos'un kuruluşu

Tarihin babası sayılan ve burada doğan Herodotos'a göre kenti MÖ 1000 dolaylarında Dorlar kurdu; bugün kalenin bulunduğu yarımada o zamanlar bir adaydı. Kentin adı Halikarnassos'tu. MÖ 5. yüzyılın başında Halikarnassos kraliçesi I. Artemisia, Salamis Savaşı'nda kendi gemilerini yönetti; Bodrum Belediyesi onu "tarihin ilk kadın amirali" olarak anar.

Maussollos ve dünyanın yedi harikasından biri

Karya bölgesi MÖ 6. yüzyılda önce Lidya'nın, sonra Pers İmparatorluğu'nun yönetimine girdi. Pers satrabı Maussollos (MÖ 377–353) bölgenin başkentini Mylasa'dan (Milas) Halikarnassos'a taşıdı; kenti planlı biçimde yeniden kurdu ve çevre köylerin halkını buraya yerleştirdi. Ölümünden sonra eşi II. Artemisia'nın tamamlattığı anıt mezarı Mausoleion, antik dünyanın yedi harikasından biri sayıldı; bugün büyük mezarlara verilen "mozole" adı da buradan gelir. Aynı dönemden kalan antik tiyatro ve Myndos Kapısı bugün de gezilebilir.

Büyük İskender'den Bizans'a

MÖ 334'te Büyük İskender kenti uzun bir kuşatmadan sonra aldı ve kent büyük ölçüde yandı. Ardından Helenistik krallıklar arasında el değiştiren Halikarnassos, MÖ 2. yüzyılın sonunda Roma'nın Asya eyaletine katıldı; Roma'nın bölünmesinden sonra Bizans döneminde bir piskoposluk merkezi oldu.

Türkler ve Saint Jean Şövalyeleri

Türkler 11. yüzyılın son çeyreğinde bölgeye geldi; kent 13. yüzyılda Menteşe Beyliği'ne bağlandı. 15. yüzyılın başında (1402) Rodos'taki Saint Jean Şövalyeleri, bugün kalenin bulunduğu burunda Aziz Petrus'a adanan kaleyi yapmaya başladı. Yapımda depremle yıkılmış Mausoleion'un taşları kullanıldı. Kalenin kuleleri, onları yaptıran ulusların adını taşır: Fransız, İtalyan, İngiliz, Alman ve İspanyol kuleleri. Bodrum adının da kalenin adı Petrium'dan, zamanla Petrum ve Potrum'a dönüşerek geldiği kabul edilir.

Osmanlı dönemi

Kanuni Sultan Süleyman 1522'de Rodos'u alınca şövalyeler Bodrum'dan da çekildi ve kale Osmanlı'ya geçti. Kale, 19. yüzyılın sonundan 1915'e kadar hapishane olarak kullanıldı. Marinanın kuzeybatısındaki Osmanlı Tersanesi 1775 tarihlidir. Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Bodrum 11 Mayıs 1919'da İtalyanlar tarafından işgal edildi; işgal 5 Temmuz 1921'de sona erdi.

Sünger avcılarından Halikarnas Balıkçısı'na

Cumhuriyet'in ilk yıllarında Bodrum, balıkçılık, sünger avcılığı ve tarımla geçinen yaklaşık 5.000 nüfuslu küçük bir kasabaydı. 1925'te yazdığı bir öykü nedeniyle Bodrum'a sürgün edilen yazar Cevat Şakir Kabaağaçlı, cezasını bitirdikten sonra da yıllarca burada yaşadı ve "Halikarnas Balıkçısı" adını aldı. Onun ve arkadaşlarının tekneyle Gökova koylarına yaptığı geziler, bugün "Mavi Yolculuk" olarak bilinen geleneğin başlangıcı oldu.

Turizmin doğuşu ve bugünkü Bodrum

1960'larda Sualtı Arkeoloji Müzesi'nin açılması ve sanatçıların, yazarların Bodrum'a yerleşmesiyle kasaba tanınmaya başladı; turizm 1965'ten sonra hızla büyüdü. Sünger ve balıkçı tekneleri kamaralı guletlere dönüştürüldü ve Bodrum, gulet ustalığıyla da anılır oldu. Bugün yazın nüfusu bir milyona yaklaşan Bodrum, tarihini ve doğasını koruyarak büyümeye çalışan Türkiye'nin en bilinen tatil yerlerinden biridir.

Tarihi yerleri gezmek için Bodrum'da gezilecek yerler listemize ve Bodrum'da yapılacaklar yazımıza bakabilirsiniz.